inż. Albert Bednarek
Pompa ciepła R290 – co się zmienia od 2027 roku, czy warto i jak dobrać moc
Autor: inż. Albert Bednarek – dyplomowany audytor energetyczny, audytorenergetyczny.org
W skrócie
Od 1 stycznia 2027 r. nie wolno wprowadzać do sprzedaży nowych pomp ciepła powietrze-woda do 12 kW z czynnikiem o GWP 150 lub wyższym. Oznacza to koniec popularnego czynnika R32 (GWP 675) w nowych pompach do domów jednorodzinnych. Standardem staje się R290, czyli propan (GWP 3). Pompy na R32 już zamontowane można dalej używać i serwisować. Jako dyplomowany audytor energetyczny dobieram moc pompy na podstawie audytu, bo przy R290 tak samo jak przy każdej innej pompie najdroższy błąd to zła moc.
Czym jest czynnik R290?
R290 to propan, czyli naturalny czynnik chłodniczy. Ma współczynnik GWP (potencjał tworzenia efektu cieplarnianego) równy 3. Dla porównania R32 ma GWP 675, a starszy R410A ponad 2000. R290 nie jest F-gazem, więc unijne zakazy dla F-gazów go nie obejmują.
Co dokładnie się zmienia od 2027 roku?
Zmiany wynikają z unijnego rozporządzenia w sprawie F-gazów (UE) 2024/573. Zakazy dotyczą wprowadzania do obrotu nowych urządzeń, a nie używania już zamontowanych.
| Od kiedy | Czego dotyczy zakaz |
|---|---|
| 1.01.2027 | Monobloki do 12 kW z czynnikiem o GWP ≥ 150 |
| 1.01.2027 | Monobloki 12–50 kW z czynnikiem o GWP ≥ 150 |
| 1.01.2027 | Pompy powietrze-woda typu split do 12 kW z czynnikiem o GWP ≥ 150 |
| 1.01.2029 | Klimatyzatory split do 12 kW z czynnikiem o GWP ≥ 150 |
| 1.01.2032 | Monobloki do 12 kW z jakimkolwiek F-gazem |
| 1.01.2035 | Systemy split do 12 kW z jakimkolwiek F-gazem |
W praktyce od 2027 r. nowa pompa monoblok do domu będzie na R290 albo na innym czynniku naturalnym. W splitach przejściowo pojawi się też R454C (GWP ok. 146), ale od 2035 r. i on zniknie z nowych urządzeń.
Czy muszę wymienić pompę ciepła na R32?
Nie. Przepisy nie nakazują demontażu pomp na R32 zamontowanych przed 2027 r. Można ich używać, serwisować i uzupełniać czynnik zgodnie z obowiązującymi zasadami. Zmiana dotyczy tylko nowych urządzeń wprowadzanych do sprzedaży.
Czy kupić teraz tańszą pompę na R32 z wyprzedaży?
Do końca 2026 r. hurtownie i instalatorzy wyprzedają zapasy pomp na R32, więc bywają one tańsze. To może być rozsądny zakup, jeśli:
- dom jest dobrze ocieplony i ma podłogówkę lub nowe grzejniki niskotemperaturowe,
- cena jest wyraźnie niższa od porównywalnej pompy R290,
- urządzenie jest na liście ZUM, jeśli korzystasz z dotacji.
Pompa R290 będzie lepszym wyborem, jeśli:
- masz starsze grzejniki (żeliwne członowe lub stalowe płytowe) i potrzebujesz wyższej temperatury zasilania,
- chcesz uniknąć ryzyka gorszej dostępności części i czynnika w przyszłości,
- zależy Ci na wartości domu przy sprzedaży.
Jakie są zalety pomp ciepła na R290?
- Wyższa temperatura zasilania: wiele modeli osiąga 70–75°C (w zależności od modelu), dlatego R290 lepiej współpracuje ze starszymi grzejnikami w domach po termomodernizacji.
- Dobra sprawność: propan ma bardzo dobre właściwości termodynamiczne, także przy niskich temperaturach zewnętrznych.
- Brak zakazów: R290 nie jest F-gazem, więc pompa nie stanie się „przestarzała prawnie”.
- Mała ilość czynnika: w monoblokach obieg jest szczelnie zamknięty w jednostce zewnętrznej, a ilość propanu wynosi zwykle od kilkuset gramów do kilku kilogramów.
Czy pompa ciepła na propan jest bezpieczna?
Tak, jeśli jest prawidłowo zamontowana. R290 jest palny (klasa A3), dlatego producenci wyznaczają wokół jednostki zewnętrznej strefę bezpieczeństwa. W tej strefie nie może być źródeł zapłonu, okien piwnicznych, studzienek ani otworów, w których mógłby gromadzić się gaz cięższy od powietrza. Dokładne odległości podaje instrukcja montażu konkretnego modelu.
W monobloku czynnik nie wchodzi do domu. Do budynku płynie tylko woda grzewcza. Montaż powinien wykonać instalator z certyfikatem F-gazowym i doświadczeniem z urządzeniami na R290.
Jak dobrać moc pompy ciepła R290?
Moc dobiera się do strat ciepła budynku, a nie do metrażu „na oko”. Pompa za duża często się włącza i wyłącza (taktuje) i zużywa więcej prądu. Pompa za mała dogrzewa grzałką elektryczną, co podnosi rachunki.
Na dobór wpływają:
- straty ciepła domu (ocieplenie, okna, wentylacja),
- strefa klimatyczna (w zachodniopomorskim i lubuskim strefa I, temperatura obliczeniowa −16°C),
- liczba domowników (ciepła woda użytkowa),
- rodzaj instalacji grzewczej (grzejniki członowe, stalowe płytowe, podłogówka).
Przykład: dom 140 m², częściowo ocieplony, 4 osoby, grzejniki stalowe płytowe. Szacunkowa moc pompy to 10–12 kW. Dokładny wynik daje audyt energetyczny.
Możesz sprawdzić orientacyjną moc w kalkulatorze: Pompa ciepła z dotacją – dobór mocy.
Pompa ciepła R290 a program Czyste Powietrze
W programie Czyste Powietrze pompa ciepła musi znajdować się na liście ZUM (Zielone Urządzenia i Materiały). Coraz więcej pozycji na tej liście to modele na R290. Audyt energetyczny pozwala dobrać moc pompy i zakres termomodernizacji tak, by inwestycja się opłacała. Aktualne poziomy dofinansowania i warunki sprawdź w regulaminie bieżącego naboru.
Którzy producenci oferują pompy na R290?
Pompy powietrze-woda na R290 mają w ofercie m.in. Viessmann (Vitocal), Vaillant (aroTHERM plus), Panasonic (Aquarea), Mitsubishi Electric (Ecodan R290), NIBE i Bosch. Wybór modelu warto oprzeć na doborze mocy, serwisie w okolicy i obecności na liście ZUM, a nie tylko na marce.
Najczęstsze pytania
Od kiedy obowiązuje zakaz pomp ciepła na R32?
Od 1 stycznia 2027 r. nie można wprowadzać do sprzedaży nowych pomp ciepła do 12 kW (monoblok i split powietrze-woda) z czynnikiem o GWP 150 lub wyższym, w tym R32.
Czy pompę na R32 trzeba będzie wymienić?
Nie. Zamontowane pompy na R32 można dalej używać i serwisować.
Czy pompa ciepła na propan może stać przy domu?
Tak, z zachowaniem strefy bezpieczeństwa podanej przez producenta, czyli bez źródeł zapłonu, studzienek i otworów w pobliżu jednostki zewnętrznej.
Czy pompa R290 nadaje się do starych grzejników?
Często tak, bo wiele modeli osiąga temperaturę zasilania 70–75°C. O tym, czy grzejniki wystarczą, decyduje dobór wykonany na podstawie strat ciepła.
Jaką moc pompy R290 wybrać do domu 140 m²?
Zależy od ocieplenia i instalacji. Dla częściowo ocieplonego domu z grzejnikami stalowymi to zwykle 10–12 kW, a dla dobrze ocieplonego domu z podłogówką 6–8 kW. Dokładną moc wylicza audyt energetyczny.
Zamów audyt i dobór pompy
Jestem dyplomowanym audytorem energetycznym i działam w województwach zachodniopomorskim i lubuskim. Wykonam audyt energetyczny do programu Czyste Powietrze, dobiorę moc pompy ciepła R290 do Twojego domu i przekażę wycenę od sprawdzonego instalatora.
Ostatnie wpisy
inż. Albert Bednarek
Dyplomowany audytor energetyczny. Wykonuję audyty energetyczne do programu Czyste Powietrze oraz świadectwa charakterystyki energetycznej w województwach zachodniopomorskim i lubuskim.
Strona www stworzona w kreatorze WebWave.
inż. Albert Bednarek
Dyplomowany Audytor !